MAINNET · SINGAPORE
MAINNET
VI · EN
← Trở lại bên lò sưởi

MAINNET / NHỮNG KHOẢNH KHẮC NHÂN LOẠI

Những khoảnh khắc
của nhân loại.

Có những khoảnh khắc để lại một thế giới khác.
Một hình ảnh còn lại. Một câu hỏi chạm đến chúng ta.

Từ trí tưởng tượng thành hình đến lúc nhân loại ngoảnh nhìn hành tinh của mình.
Qua dũng khí, sai lầm, khám phá và mất mát: ta đã đến đây như thế nào?

Bắt đầu từ khoảnh khắc đầu tiên
100 khoảnh khắc10 chương01 câu hỏi dành cho bạn: tiếp theo là gì?
Vermeer: Người phụ nữ cầm cân

KHÚC DẠO ĐẦU NGHỆ THUẬT / MƯỜI HAI CÁCH NHÌN

Trước hết, học cách nhìn.
Rồi hãy nói về đổi thay.

Mã Viễn, Vermeer, Monet và chín tác phẩm khác xứng đáng với thời gian của bạn. Để ánh nhìn chậm lại, để cách bạn đo lường thế giới có thêm khoảng rộng.

Bước vào khúc dạo đầu nghệ thuật ↗
Mười hai tác phẩm
Mã Viễn · Học giả ngắm thác nước ↗Vilhelm Hammershøi · Nội thất ở Strandgade, nắng trên sàn ↗Claude Monet · Hoa súng ↗Johannes Vermeer · Người phụ nữ cầm cân ↗Rembrandt · Aristotle bên tượng bán thân Homer ↗Georges de La Tour · Magdalene sám hối ↗Caspar David Friedrich · Hai người ngắm trăng ↗Mary Cassatt · Tắm cho trẻ ↗Vincent van Gogh · Những bước đi đầu tiên, phỏng theo Millet ↗Katsushika Hokusai · Sóng lớn ↗Georges Seurat · Một chiều Chủ nhật trên đảo La Grande Jatte — 1884 ↗Albrecht Dürer · Melencolia I (U sầu I) ↗

ĐI THEO SỰ TÒ MÒ

Bắt đầu bằng một hình ảnh.

TÌM LỐI BƯỚC VÀO

Một câu hỏi có thể đi
qua nhiều thế kỷ.

01

Một thế giới để lại dấu vết

10
Bước vào chương này ↗Khoảng 40.000 năm trước

Người Sư tử: trí tưởng tượng thành hình

Một sinh thể trong trí tưởng tượng có được hình hài vật chất.

Khoảng năm 10.000 TCN

Sự ra đời của nông nghiệp

Tìm bữa ăn tiếp theo trở thành chuẩn bị cho mùa vụ tiếp theo.

Khoảng năm 3200 TCN

Uruk và sự hình thành đô thị

Thành phố đặt đời sống thường ngày của những người xa lạ vào các cơ chế chung.

Khoảng năm 3200 TCN

Chữ viết có hình hài vật chất

Trí nhớ bền lâu của nhân loại từng cần làm công việc kiểm kê.

Khoảng thế kỷ XXVI TCN

Đại Kim tự tháp Giza

Phía sau hình khối đồ sộ là sự phối hợp trên quy mô lớn.

Khoảng thế kỷ XVIII TCN

Bộ luật Hammurabi

Luật khắc trên đá cũng lưu giữ những thước đo công lý bất bình đẳng.

Khoảng năm 1800 TCN

Chữ viết theo bảng chữ cái thời kỳ đầu

Ít ký hiệu hơn, nhiều điều để nói hơn.

Năm 105

Một cột mốc được ghi lại của nghề làm giấy

Ý tưởng nhẹ hơn bắt đầu từ vật mang nhẹ hơn.

Năm 628

Brahmagupta và quy tắc của số không

Ngay cả không có gì cũng cần quy tắc vận hành.

Năm 868

Bản in Kinh Kim Cang có niên đại

Bản in này có một niên đại rõ ràng hiếm thấy.

02

Những thế giới bên trong

10
Bước vào chương này ↗Thế kỷ VI–V TCN

Khổng Tử và một truyền thống học hỏi

Học có thể là thực hành cách đối xử với người khác.

Khoảng thế kỷ V TCN

Đức Phật và sự hình thành Phật giáo

Khổ đau trở thành một câu hỏi, và thay đổi trở thành một con đường.

Năm 399 TCN

Phiên tòa xét xử Socrates

Một phiên tòa để lại cho hậu thế câu hỏi: ai được phép chất vấn?

Khoảng cuối thế kỷ I TCN

Sự ra đời của Chúa Giêsu

Một câu chuyện giáng sinh trở thành ngôn ngữ đức tin qua nhiều thế kỷ.

Năm 325

Công đồng Nicaea

Những lời chung không lập tức chấm dứt bất đồng.

Năm 622

Cuộc di cư Hijra

Rời một thành phố mở đầu một đời sống chung mới.

Khoảng thế kỷ III TCN

Sắc lệnh của Ashoka sau chiến tranh Kalinga

Văn khắc của người chiến thắng có thể lưu lại sức nặng của tổn thương.

Thế kỷ VIII–X

Phong trào dịch thuật thời Abbasid

Tri thức vượt biên giới cần nhiều hơn một cuốn từ điển.

Năm 1517

Sự lưu truyền 95 luận đề của Luther

Một chương trình thảo luận đi xa hơn nhóm người đọc ban đầu.

Khoảng năm 1455

Kinh Thánh Gutenberg

Một cuốn sách cũng là một mạng lưới sản xuất.

03

Khi các thế giới gặp nhau

10
Bước vào chương này ↗Năm 331 TCN

Gaugamela và các cuộc chinh phạt của Alexander

Một trận chiến đổi đường biên; thế giới sau đó thuộc về nhiều người hơn riêng kẻ chiến thắng.

Năm 221 TCN

Cuộc thống nhất của nhà Tần

Thống nhất thay đổi cả việc quản lý thường ngày lẫn bản đồ.

Năm 27 TCN

Augustus và Đế quốc La Mã

Tên gọi thể chế có thể tồn tại sau khi quyền lực đã chuyển dịch.

Thế kỷ II TCN

Trương Khiên và sự mở rộng giao lưu Á–Âu

Một sứ giả trở về với tin tức về thế giới phức tạp hơn dự kiến.

Năm 1206

Temujin được tôn làm Thành Cát Tư Hãn

Một liên minh hình thành mở ra quy mô mới của quyền lực và cái giá phải trả.

1346–1353

Cái Chết Đen

Dịch bệnh vượt biên giới; trách nhiệm không thể biến mất theo nó.

Năm 1453

Constantinople thất thủ

Sau khi tường thành sụp đổ, những người còn sống vẫn mang theo thành phố.

Năm 1492

Năm 1492 và cuộc va chạm giữa các thế giới

Người mới đến thấy một tuyến đường mới; cư dân trên đảo đối mặt hiểm nguy mới.

Năm 1498

Vasco da Gama đến Ấn Độ bằng đường biển

Đến được một bến cảng không có nghĩa đã hiểu thế giới của nó.

Năm 1522

Chuyến đi vòng quanh thế giới đầu tiên được hoàn tất

Một con tàu trở về không thể kể hết câu chuyện của những người đã mất.

04

Một thế giới ta có thể chất vấn

10
Bước vào chương này ↗1543

Copernicus công bố mô hình nhật tâm

Điều gì thay đổi khi chính người quan sát cũng chuyển động?

1610

Galileo quan sát các vệ tinh Sao Mộc

Vị trí thay đổi qua nhiều đêm quan trọng hơn một cảnh tượng riêng lẻ.

1687

Newton xuất bản Principia

Mặt Trăng trên quỹ đạo và một vật đang rơi có thể bước vào cùng một phép tính.

1769

Bằng sáng chế bộ ngưng tụ riêng của Watt

Giữ buồng nóng luôn nóng; chuyển việc làm mát sang nơi khác.

1796

Thí nghiệm chủng ngừa của Jenner

Manh mối bảo vệ đến từ một bệnh khác — và đặt ra những câu hỏi đạo đức.

1859

Darwin xuất bản Nguồn gốc các loài

Biến dị có thể là chất liệu của thay đổi, thay vì ngoại lệ.

1869

Bảng tuần hoàn của Mendeleev

Một bảng tốt có thể cho thấy điều còn thiếu, không chỉ sắp xếp điều đã biết.

1905

Bài báo về thuyết tương đối hẹp của Einstein

Trước khi so sánh hai đồng hồ, hãy xác định cách đồng bộ chúng.

1900

Giả thuyết lượng tử của Planck

Một cách đếm để mô tả quang phổ mở ra câu hỏi lớn hơn.

Thập niên 1960

Sự hình thành thuyết kiến tạo mảng

Bản đồ đáy biển và mô hình động đất bắt đầu khớp vào cùng một cách giải thích.

05

Quyền được là chính mình

10
Bước vào chương này ↗1215

Đại Hiến chương Magna Carta được đóng ấn

Khủng hoảng quyền lực hoàng gia để lại một văn bản đòi nhà cầm quyền phải giải trình.

1776

Tuyên ngôn Độc lập

Một tuyên ngôn tách khỏi chính quốc cũng khẳng định chính quyền dựa trên sự đồng thuận.

1789

Cuộc tấn công ngục Bastille

Một pháo đài thất thủ thay đổi cách người ta hình dung về quyền lực.

1804

Haiti giành độc lập

Những người từng bị coi là tài sản khẳng định quyền thành lập một quốc gia.

1865

Tu chính án thứ 13

Tự do về pháp lý đòi hỏi tiếp tục xem xét lao động và quyền lực.

1893

Phụ nữ New Zealand giành quyền bỏ phiếu bầu quốc hội

Mở rộng quyền bầu cử bắt đầu từ những chữ ký thu thập qua từng cánh cửa.

1947

Ấn Độ độc lập và cuộc phân chia

Chủ quyền đến cùng những hành trình rời xa quê hương.

1948

Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền

Một tuyên ngôn biến phẩm giá thành ngôn ngữ chung; thực thi vẫn cần hành động.

1964

Đạo luật Dân quyền Hoa Kỳ

Yêu cầu chống phân biệt đối xử đi vào quy tắc thường ngày của việc làm và dịch vụ công cộng.

1994

Cuộc bầu cử toàn quốc dân chủ đầu tiên của Nam Phi

Một hàng người cùng chờ bỏ phiếu đánh dấu bước thoát khỏi sự loại trừ quyền lực quốc gia theo chủng tộc.

06

Những ngày không thể đảo ngược

10
Bước vào chương này ↗1914

Sarajevo và sự bùng nổ Chiến tranh Thế giới thứ nhất

Sau một vụ ám sát là một chuỗi quyết định của con người.

1917

Cách mạng Tháng Mười

Một ngày mang hai niên lịch; cuộc cách mạng cũng có những cách kể cạnh tranh.

1918

Đại dịch cúm năm 1918

Bên cạnh chiến tranh, một cú sốc khác lan qua thành phố và gia đình.

1929

Sự sụp đổ Phố Wall và Đại Khủng hoảng

Giá cả giảm kéo theo tín dụng và sinh kế co lại.

1939

Cuộc xâm lược Ba Lan

Xâm lược quân sự biến đổi đường biên và đời sống dân thường.

1945

Giải phóng trại Auschwitz

Giải phóng mở ra giai đoạn mới của chăm sóc, lời chứng và trách nhiệm giải trình.

1945

Vụ ném bom nguyên tử Hiroshima

Một thời điểm trên đồng hồ không thể chứa hết nhiều thập kỷ tổn thương.

1945

Hiến chương Liên Hợp Quốc được ký kết

Chữ ký biến khát vọng chung thành thủ tục vẫn cần hành động để thực hiện.

1949

Thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa

Lễ thành lập mở ra một trật tự nhà nước mới giữa những chia rẽ chưa được giải quyết.

1989

Bức tường Berlin mở cửa

Người dân đến các trạm kiểm soát để biến thay đổi vừa được công bố thành hiện thực.

07

Cuộc sống được tái tạo

10
Bước vào chương này ↗1825

Tuyến đường sắt Stockton–Darlington khai trương

Để vẽ lại bản đồ cần nhiều hơn một đầu máy nhả khói.

1882

Trạm Pearl Street bắt đầu cấp điện

Bán ánh sáng cần một hệ thống vô hình phía sau.

1913

Dây chuyền lắp ráp chuyển động của Ford

Công việc bắt đầu di chuyển qua các công nhân.

1903

Chuyến bay có động cơ đầu tiên của anh em Wright

Trước khi ở lại trên không, hãy học cách giữ quyền kiểm soát.

1928

Fleming xác định tác dụng kháng khuẩn của penicillin

Một tình cờ trong phòng thí nghiệm không tự xây được nhà máy.

1922

Điều trị insulin cho Leonard Thompson

Bước đột phá cũng thuộc về những người loại bỏ tạp chất.

1956

Chuyến tàu container Ideal X

Một tác nhân tăng tốc thương mại toàn cầu trông thật giống chiếc hộp.

1953

Mô hình xoắn kép DNA

Một ảnh nhiễu xạ và một mô hình đã thay đổi ngôn ngữ sự sống như thế nào?

1967

Ca ghép tim từ người sang người đầu tiên

Thay một trái tim không giải quyết mọi câu hỏi.

1980

Chứng nhận xóa sổ bệnh đậu mùa

Chiến thắng có nghĩa là không tìm thấy ca bệnh tiếp theo.

08

Nhìn thấy chính mình

10
Bước vào chương này ↗1957

Sputnik lên quỹ đạo

Một tiếng bíp báo hiệu tuyến đường mới phía trên Trái Đất.

1961

Gagarin bay quanh Trái Đất

Một vòng quỹ đạo vẽ lại giới hạn hoạt động của con người.

1968

Trái Đất mọc

Họ đi đến Mặt Trăng và trở về với một góc nhìn mới về mái nhà.

1969

Apollo 11 hạ cánh xuống Mặt Trăng

Một dấu chân phụ thuộc vào cả hệ thống đưa con người về nhà.

1972

Viên bi xanh

Bản đồ quen thuộc biến mất, để lại mái nhà của mây và đại dương.

1990

Chấm xanh mờ

Ở quy mô rộng hơn, mọi điều quen thuộc nằm gọn trong một chấm nhỏ.

1986

Thảm họa Chernobyl

Những thất bại trong thảm họa vượt ra ngoài lò phản ứng.

1987

Nghị định thư Montreal

Bảo vệ bầu trời cũng thay đổi danh mục linh kiện máy điều hòa.

2001

Các vụ tấn công ngày 11 tháng 9

Tưởng nhớ người đã mất cũng có nghĩa là xem xét những thất bại trong việc bảo vệ con người.

2022

Ảnh trường sâu đầu tiên của Webb

Thay đổi bước sóng quan sát sẽ thay đổi câu hỏi ta có thể đặt ra.

09

Khoảng cách giữa chúng ta

10
Bước vào chương này ↗1844

Bức điện Washington–Baltimore của Morse

Thông điệp không còn phải đi cùng tốc độ với con ngựa.

1876

Thông điệp điện thoại nghe rõ đầu tiên của Bell

Giọng nói có thể đi xa mà không cần học mật mã.

1926

Baird trình diễn truyền hình

Phòng khách có thêm một cửa sổ — và một người biên tập cảnh nhìn qua đó.

1946

ENIAC ra mắt công chúng

Căn phòng chứa cỗ máy; con người làm nó hoạt động.

1947

Bóng bán dẫn được trình diễn

Bước ngoặt điện tử bắt đầu từ hai tiếp điểm nhỏ.

1958

Kilby trình diễn mạch tích hợp

Mạch điện không còn chen chúc trong hộp mà đi vào vật liệu.

1969

Thông điệp đầu tiên giữa hai máy chủ ARPANET

Kết nối đầu tiên chỉ truyền được hai chữ cái trước khi gặp lỗi.

1993

CERN đưa Web vào phạm vi công cộng

Một liên kết biến “nó ở đâu?” thành câu hỏi có thể nhấp vào.

2007

Chiếc iPhone đầu tiên được giới thiệu

Một màn hình có thể đổi nội dung đã sắp xếp lại công cụ trong lòng bàn tay.

2016

Nước đi 37 của AlphaGo

Một nước đi lạ khiến chuyên gia xem lại trực giác.

10

Những khoảnh khắc của tương lai chung

10
Bước vào chương này ↗1970

Ngày Trái Đất đầu tiên

Mối quan tâm môi trường đi xuống đường như một vấn đề công cộng chung.

2003

Dự án Bộ gen Người hoàn tất

Một bộ tham chiếu chung cho nhiều nghiên cứu cùng tấm bản đồ khởi đầu.

2004

Sóng thần Ấn Độ Dương

Dọc bờ biển, cuộc sống thường ngày mất đi quy mô quen thuộc chỉ trong vài phút.

2008

Lehman Brothers nộp đơn phá sản

Khi các bên mất lòng tin, tài sản trên giấy có thể không chuyển thành tiền sử dụng được.

2012

Cắt DNA bằng CRISPR-Cas9 có thể lập trình

Đổi bộ dẫn đường có thể đưa cùng công cụ đến vị trí DNA khác.

2019

Hình ảnh đầu tiên của một lỗ đen

Vòng sáng cho vùng tối từng được suy ra một hình dạng có thể quan sát.

2019–2020

COVID-19 làm gián đoạn đời sống thường ngày trên toàn thế giới

Cùng một khủng hoảng đến với các gia đình mang những gánh nặng khác nhau.

2022

ChatGPT được ra mắt công chúng

Một giao diện khác thay đổi kỳ vọng về câu trả lời.

2015

Lần đầu trực tiếp phát hiện sóng hấp dẫn

Hai thiết bị ở xa nhau ghi nhận cùng một sự kiện vũ trụ.

1955

Hội nghị Bandung

Các quốc gia bắt đầu bàn về vị trí mà người khác từng dành cho họ.

GHI CHÚ GIÁM TUYỂN

Đây là một trăm khoảnh khắc được tuyển chọn của nhân loại, không phải bảng xếp hạng tuyệt đối. Các mốc thời gian chỉ những dấu mốc có tư liệu, không nén lịch sử dài thành một lần “đầu tiên”. Mỗi mục phân biệt bằng chứng lịch sử, diễn giải của Mainnet và giả thuyết kinh doanh, kèm nguồn từ tổ chức, nghiên cứu hoặc bảo tàng.

Triển lãm sử dụng ảnh lịch sử, tác phẩm nghệ thuật nguyên gốc, hiện vật và quan sát khoa học. Thời điểm của hình ảnh được phân biệt với thời điểm sự kiện; mỗi hình đều kèm tác giả, nguồn và hồ sơ quyền sử dụng. Ý tưởng kinh doanh trong phần đọc sâu là điểm khởi đầu để nghiên cứu.

Trở lại câu hỏi đầu tiên: ý nghĩa của vốn ↗